Ubuntu server là gì? Tổng quát và Các bước cài đặt Ubuntu server

Ubuntu Server là gì?

Ubuntu Server là phiên bản hệ điều hành Ubuntu được thiết kế chuyên biệt cho máy chủ. Không giống Ubuntu Desktop, phiên bản này không tích hợp giao diện đồ họa mặc định, từ đó giúp tối ưu hiệu năng, tiết kiệm tài nguyên hệ thống và nâng cao tính ổn định cũng như bảo mật khi triển khai các dịch vụ như web server, cơ sở dữ liệu, điện toán đám mây hay container hóa.

Được phát triển bởi Canonical và cung cấp hoàn toàn miễn phí, Ubuntu Server hỗ trợ nhiều công nghệ hiện đại cùng hệ sinh thái cộng đồng rộng lớn. Hệ điều hành này chủ yếu được quản trị thông qua dòng lệnh, phù hợp với doanh nghiệp, trung tâm dữ liệu và các tổ chức cần một nền tảng máy chủ linh hoạt, hiệu quả và an toàn để xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin.

Đặc điểm của Ubuntu Server

Ubuntu Server là hệ điều hành mã nguồn mở được tối ưu cho môi trường máy chủ, sở hữu nhiều đặc điểm quan trọng đáp ứng nhu cầu triển khai hạ tầng CNTT chuyên nghiệp:

• Phục vụ đa dạng mục đích máy chủ: Ubuntu Server được sử dụng rộng rãi để vận hành web server, database server, mail server, file server, game server cũng như các ứng dụng doanh nghiệp, môi trường phát triển và kiểm thử phần mềm.
• Hoạt động chủ yếu trên giao diện dòng lệnh (CLI): Hệ thống được quản trị thông qua Command Line Interface, cho phép tương tác bằng lệnh thay vì giao diện đồ họa. Cách tiếp cận này giúp giảm tiêu thụ tài nguyên như RAM và CPU, đồng thời nâng cao hiệu suất và mức độ bảo mật cho máy chủ.
• Hỗ trợ phiên bản LTS ổn định dài hạn: Bên cạnh đó, Ubuntu Server cung cấp các bản LTS (Long-Term Support) như Ubuntu 22.04 LTS, với thời gian hỗ trợ cập nhật bảo mật và vá lỗi lên đến 5 năm. Đây là yếu tố then chốt giúp hệ thống duy trì sự ổn định, được nhiều doanh nghiệp tin dùng.
• Mã nguồn mở cùng cộng đồng mạnh mẽ: Là hệ điều hành mã nguồn mở, Ubuntu Server hoàn toàn miễn phí và cho phép tùy chỉnh linh hoạt. Đồng thời, cộng đồng người dùng đông đảo trên toàn cầu mang đến hệ thống tài liệu phong phú và hỗ trợ kỹ thuật hiệu quả khi gặp sự cố.

Lợi ích vượt trội khi sử dụng Ubuntu Server

Ubuntu Server mang đến nhiều giá trị thiết thực cho doanh nghiệp, đặc biệt trong việc tối ưu hiệu suất vận hành và kiểm soát chi phí. Dưới đây là những lợi ích tiêu biểu của nó:

• Mã nguồn mở, miễn phí bản quyền: Ubuntu Server là hệ điều hành mã nguồn mở và được cung cấp hoàn toàn miễn phí. Doanh nghiệp không phải chi trả chi phí bản quyền, từ đó giảm đáng kể tổng chi phí đầu tư và vận hành hạ tầng CNTT.
• Bảo mật cao và cập nhật liên tục: Ubuntu Server tích hợp các cơ chế bảo mật hiện đại, hỗ trợ cập nhật tự động và vá lỗi kịp thời nhằm hạn chế rủi ro từ các mối đe dọa an ninh. Bên cạnh đó, cộng đồng phát triển lớn mạnh luôn chủ động theo dõi, phát hiện và xử lý các vấn đề bảo mật, giúp hệ thống duy trì mức độ an toàn cao.
• Hiệu suất cao, vận hành ổn định: Ubuntu Server được đánh giá cao về khả năng xử lý và độ ổn định, cho phép vận hành các tác vụ phức tạp cũng như quản lý số lượng lớn kết nối đồng thời mà vẫn đảm bảo hiệu năng ổn định.
• Hỗ trợ đa dạng ứng dụng và dịch vụ: Hệ điều hành này tương thích với hầu hết các nền tảng và dịch vụ doanh nghiệp phổ biến, từ web server như Apache, Nginx đến các hệ quản trị cơ sở dữ liệu như MySQL và PostgreSQL.
• Tích hợp nhiều công nghệ hiện đại: Bên cạnh đó, Ubuntu Server hỗ trợ đầy đủ các công nghệ tiên tiến như container hóa với Docker, ảo hóa bằng KVM và triển khai hạ tầng điện toán đám mây thông qua OpenStack, giúp doanh nghiệp dễ dàng xây dựng và quản lý hệ thống hiện đại.
• Linh hoạt trong tùy chỉnh và mở rộng: Nhờ nền tảng mã nguồn mở cùng hệ thống tài liệu và cộng đồng hỗ trợ phong phú, Ubuntu Server có thể được tùy chỉnh và mở rộng linh hoạt để đáp ứng các yêu cầu chuyên biệt của từng doanh nghiệp.

Ưu và Nhược điểm của Ubuntu Server

Dưới đây là tổng hợp ưu và nhược điểm của Ubuntu Server, giúp bạn có cái nhìn toàn diện trước khi lựa chọn hệ điều hành này cho máy chủ hoặc hạ tầng hệ thống:

Ưu điểm của Ubuntu Server

Đây là những ưu điểm nổi bật của Ubuntu Server, giúp hệ điều hành này trở thành lựa chọn phổ biến cho việc triển khai và vận hành hệ thống máy chủ hiện nay.

• Mã nguồn mở, miễn phí bản quyền: Ubuntu Server được phát hành dưới dạng mã nguồn mở và hoàn toàn miễn phí, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí triển khai hệ thống.
• Bảo mật cao, cập nhật thường xuyên: Hệ điều hành liên tục nhận các bản vá bảo mật và cập nhật kịp thời, đảm bảo an toàn cho máy chủ trong quá trình vận hành.
• Hiệu suất ổn định: Ubuntu Server vận hành mượt mà, đáp ứng tốt các tác vụ chuyên biệt và khối lượng công việc lớn trên môi trường máy chủ.
• Tiết kiệm tài nguyên: Không tích hợp giao diện đồ họa mặc định, hệ thống giảm mức tiêu thụ CPU và RAM, tối ưu hiệu năng tổng thể.
• Hỗ trợ LTS dài hạn: Các phiên bản LTS được Canonical hỗ trợ cập nhật bảo mật lên đến 5 năm, phù hợp với nhu cầu sử dụng lâu dài.
• Tương thích linh hoạt: Ubuntu Server hoạt động tốt trên nhiều nền tảng phần cứng, đồng thời hỗ trợ các công nghệ ảo hóa và container hóa phổ biến.
• Dễ dàng tùy chỉnh và mở rộng: Người dùng có thể linh hoạt điều chỉnh hệ thống để đáp ứng yêu cầu riêng của từng ứng dụng hoặc mô hình doanh nghiệp.
• Hệ sinh thái phong phú: Kho phần mềm đa dạng cùng cộng đồng hỗ trợ lớn giúp việc tìm kiếm tài liệu và giải pháp kỹ thuật trở nên nhanh chóng và thuận tiện.

Nhược điểm của Ubuntu Server

Ngoài các thế mạnh về hiệu suất và bảo mật, Ubuntu Server vẫn có một vài điểm hạn chế mà người dùng và doanh nghiệp nên xem xét kỹ trước khi đưa vào sử dụng thực tế.

• Không có giao diện đồ họa mặc định: Ubuntu Server không tích hợp GUI sẵn, có thể gây khó khăn cho người mới hoặc những ai chưa quen làm việc với dòng lệnh.
• Yêu cầu kiến thức kỹ thuật: Quá trình quản trị, cấu hình và khắc phục sự cố chủ yếu thực hiện qua command line, đòi hỏi người dùng phải có nền tảng Linux nhất định.
• Hỗ trợ nâng cao có tính phí: Các gói hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu từ Canonical thường yêu cầu trả phí, phù hợp hơn với doanh nghiệp có ngân sách rõ ràng.
• Hạn chế tương thích với một số phần mềm đặc thù: Một số ứng dụng doanh nghiệp chuyên biệt có thể chưa được tối ưu hoặc không hoạt động tốt trên Ubuntu Server.
• Đòi hỏi kinh nghiệm quản trị hệ thống: Nếu thiếu kỹ năng quản lý Linux, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc bảo trì hệ thống và đảm bảo an toàn, bảo mật lâu dài.

So sánh Ubuntu Desktop và Ubuntu Server

Để giúp bạn dễ dàng lựa chọn phiên bản Ubuntu phù hợp với mục đích sử dụng, bảng dưới đây tổng hợp những khác biệt quan trọng giữa Ubuntu Server và Ubuntu Desktop dựa trên thiết kế, hiệu năng và khả năng ứng dụng thực tế:

Nên sử dụng Ubuntu Server hay Ubuntu Desktop?

Việc lựa chọn giữa Ubuntu Server và Ubuntu Desktop phụ thuộc vào mục đích sử dụng, mức độ am hiểu kỹ thuật cũng như môi trường triển khai hệ thống. Dưới đây là những tiêu chí giúp bạn xác định lựa chọn phù hợp.

Trường hợp nên chọn Ubuntu Server

• Triển khai máy chủ và hạ tầng dịch vụ: Ubuntu Server là giải pháp phù hợp để xây dựng web server, database, ứng dụng doanh nghiệp, hệ thống cloud, CI/CD hoặc server nội bộ, đảm bảo khả năng vận hành ổn định và lâu dài.
• Ưu tiên hiệu năng và tối ưu tài nguyên: Việc không sử dụng giao diện đồ họa mặc định giúp Ubuntu Server tiết kiệm RAM và CPU, đặc biệt phù hợp với các môi trường máy chủ chuyên nghiệp hoặc dự án lớn cần hoạt động liên tục.
• Quản trị từ xa, hạn chế thao tác thủ công: Ubuntu Server được tối ưu cho làm việc qua dòng lệnh và kết nối SSH, hỗ trợ tự động hóa, viết script và quản lý hệ thống hiệu quả mà không cần thao tác trực tiếp bằng chuột hay bàn phím.
• Yêu cầu bảo mật và hỗ trợ dài hạn: Các phiên bản LTS của Ubuntu Server cung cấp khả năng bảo mật cao, thời gian hỗ trợ lên đến 5 năm cùng khả năng mở rộng linh hoạt, phù hợp để xây dựng hạ tầng máy chủ quy mô lớn.
• Phù hợp với người có kinh nghiệm Linux: Ubuntu Server là lựa chọn lý tưởng cho người dùng quen thuộc với CLI, mong muốn kiểm soát toàn diện hệ thống và các dịch vụ chuyên sâu thông qua dòng lệnh.

Trường hợp nên chọn Ubuntu Desktop

• Sử dụng cho máy tính cá nhân và workstation nhỏ: Ubuntu Desktop phù hợp cho laptop, PC cá nhân hoặc máy trạm quy mô nhỏ, đáp ứng tốt nhu cầu làm việc, học tập và giải trí với hiệu năng ổn định cùng khả năng hỗ trợ phần cứng rộng.
• Ưu tiên giao diện đồ họa thân thiện: Phiên bản này được tích hợp sẵn giao diện GNOME hiện đại, dễ sử dụng, hỗ trợ hiệu quả các tác vụ văn phòng, duyệt web, đa phương tiện và giải trí hằng ngày.
• Phù hợp với người chưa quen dòng lệnh: Ubuntu Desktop cho phép thực hiện hầu hết thao tác thông qua chuột và bàn phím, giúp cài đặt phần mềm và quản lý hệ thống đơn giản mà không cần kiến thức chuyên sâu về terminal.
• Triển khai dịch vụ mạng ở quy mô nhỏ: Người dùng vẫn có thể cài thêm các thành phần máy chủ khi cần, tuy nhiên Ubuntu Desktop phù hợp hơn với nhu cầu cá nhân hoặc nhóm nhỏ không chuyên về vận hành server.
• Phát triển phần mềm trên giao diện đồ họa: Ubuntu Desktop hỗ trợ cài đặt và sử dụng dễ dàng các IDE, trình soạn thảo mã nguồn và công cụ lập trình, thuận tiện cho quá trình học tập và phát triển phần mềm từ cơ bản đến nâng cao. 

Có thể thấy rằng, Ubuntu Server phù hợp cho môi trường máy chủ chuyên nghiệp, ưu tiên hiệu năng, bảo mật và quản trị qua dòng lệnh. Trong khi đó, Ubuntu Desktop là lựa chọn tối ưu cho người dùng cá nhân cần một hệ điều hành trực quan, dễ sử dụng để phục vụ công việc, học tập và sinh hoạt hằng ngày.

Các bước cài đặt Ubuntu Server

Dưới đây là các bước cài đặt Ubuntu Server chi tiết và dễ thực hiện, giúp bạn triển khai hệ điều hành này nhanh chóng và ổn định ngay từ lần đầu.

Bước 1: Chuẩn bị trước khi cài đặt

Trước khi bắt đầu cài đặt Ubuntu Server, bạn cần đảm bảo đã chuẩn bị đầy đủ các yếu tố sau:

• Tải file ISO Ubuntu Server: Truy cập trang chủ Ubuntu để tải về phiên bản Ubuntu Server mới nhất, đảm bảo tính ổn định và bảo mật.

• Chuẩn bị USB boot: Sử dụng USB có dung lượng tối thiểu 4GB để tạo bộ cài đặt. Trường hợp cài đặt trên máy ảo, bạn có thể bỏ qua bước này.

• Kiểm tra cấu hình hệ thống: Để Ubuntu Server hoạt động ổn định, máy cần tối thiểu CPU 1GHz, RAM 512MB và dung lượng ổ cứng từ 2.5GB trở lên.

Bước 2: Tạo USB Boot cài đặt Ubuntu Server

Để tạo USB cài đặt Ubuntu Server, bạn có thể sử dụng Rufus trên Windows hoặc balenaEtcher trên macOS và Linux. Cắm USB vào máy tính, mở phần mềm, chọn file ISO Ubuntu Server đã tải về, sau đó nhấn Start để bắt đầu quá trình ghi và chờ đến khi hoàn tất.

Trong trường hợp cài đặt Ubuntu Server trên máy ảo, bạn chỉ cần gắn trực tiếp file ISO làm thiết bị khởi động cho máy ảo mà không cần tạo USB boot.

Bước 3: Khởi động từ USB hoặc ISO

Cắm USB boot vào máy và tiến hành khởi động lại hệ thống. Trong quá trình khởi động, truy cập BIOS/UEFI bằng các phím thông dụng như F2, F12 hoặc DEL (tùy theo dòng mainboard hoặc laptop).

Sau đó, thiết lập thứ tự khởi động ưu tiên cho USB hoặc ổ đĩa chứa file ISO, nhằm đưa hệ thống vào giao diện cài đặt Ubuntu Server và sẵn sàng cho các bước tiếp theo.

Bước 4: Tiến hành cài đặt Ubuntu Server

Khi giao diện cài đặt Ubuntu Server hiển thị, bạn chỉ cần thực hiện lần lượt các bước sau:

• Lựa chọn boot install Ubuntu:

• Chọn ngôn ngữ: Lựa chọn ngôn ngữ phù hợp để bắt đầu quá trình cài đặt.

• Thiết lập bàn phím: Hệ thống sẽ tự động nhận diện layout bàn phím, bạn có thể điều chỉnh lại nếu cần.

• Chọn phiên bản Ubuntu Server:

• Cấu hình mạng: Có thể sử dụng DHCP để nhận IP tự động hoặc thiết lập địa chỉ IP tĩnh theo nhu cầu.

• Lựa chọn ổ đĩa cài đặt: Với cài đặt mới hoàn toàn, bạn chỉ cần chọn ổ đĩa và để Ubuntu tự động phân vùng.

• Tạo tài khoản người dùng: Khai báo tên người dùng, mật khẩu và cấp quyền quản trị cho tài khoản này.

• Chọn phần mềm bổ sung: Bạn có thể cài đặt thêm các dịch vụ như OpenSSH để quản trị từ xa ngay trong quá trình cài đặt.

• Bắt đầu cài đặt: Sau khi xác nhận toàn bộ thiết lập, hệ thống sẽ tự động tiến hành cài đặt trong vài phút.

Bước 5: Hoàn tất cài đặt và khởi động lại hệ thống

Khi quá trình cài đặt kết thúc, Ubuntu Server sẽ yêu cầu khởi động lại. Lúc này, bạn hãy rút USB cài đặt, sau đó nhấn Enter để hệ thống khởi động vào môi trường Ubuntu Server vừa được cài đặt.

Bước 6: Cấu hình ban đầu sau cài đặt

Sau khi đăng nhập thành công, bạn nên cập nhật toàn bộ hệ thống để đảm bảo các gói phần mềm luôn ở phiên bản mới nhất và an toàn:

sudo apt update && sudo apt upgrade -y

Tiếp theo, tùy theo mục đích sử dụng, bạn có thể cài đặt thêm các thành phần cần thiết như tường lửa (firewall), SSH hoặc web server để phục vụ cho việc quản trị và triển khai dịch vụ.

Thông qua bài viết này từ HostingViet, bạn đã nắm được Ubuntu Server là gì, các đặc điểm cốt lõi cũng như toàn bộ quy trình cài đặt Ubuntu Server từ khâu chuẩn bị đến cấu hình ban đầu sau cài đặt. Việc thực hiện đúng các bước sẽ giúp hệ thống vận hành ổn định, an toàn và sẵn sàng cho việc triển khai các dịch vụ như web server, database, cloud hay ứng dụng doanh nghiệp. Chúc bạn thành công!